کوثر

يك روز بر باد رفته

شروود اندرسون،ترجمه: نويد نيكخواه آزاد

همه بچه ها انگار بازيگرند. ماجرا با يكى از بچه محل هاى ما شروع شد كه اسمش والتر بود و روماتيسم التهابى داشت. به قول بزرگترها روماتيسم التهابى. اسم بيمارى اش اين بود. به خاطر اين بيمارى والتر مدرسه نمى رفت.
با اين حال، مى شد اين ور و آن ور بپلكد. مى توانست برود لب رودخانه يا بركه آبرسانى ماهى بگيرد. بالاى بركه يك جايى بود كه - وقتى بهار مى آمد - آب از بالاى سد مى ريخت و درياچه گودى درست مى كرد. جاى دنجى بود كه بعضى وقت ها مى شد چند تا ماهى چاق و چله درست و حسابى از آن گرفت.
يك روز توى فصل بهار راهم را كج كردم تا از آن طرف به مدرسه بروم. با اينكه آنجا سر راه مدرسه ام نبود؛ اما دلم مى خواست ببينم والتر آنجا هست يا نه.
والتر آنجا بود؛ با روماتيسم التهابى اش. شازده با چوب ماهيگيرى اش نشسته بود. پس مى توانست اين همه راه را سرومرو گنده گز بكند و تا اينجا بيايد.
آن وقت بود كه درد پاهاى خودم شروع شد؛ و همين طور پشتم. رفتم مدرسه اما زنگ تفريح، داد و هوارى راه انداختم كه نگو! وقتى كه خانم معلم يعنى سارا سگت وارد حياط شد، صدايم را انداختم سرم. يك راست طرفم آمد.
گفتم: «همه جانم درد مى كند.» كه همين طور هم بود. و آنقدر آه و ناله كردم كه باورش شد.
خانم گفت: «بهتر است بروى خانه.»
راه افتادم و لنگ لنگان با آخ و واخ دور شدم. شليدم و شليدم تا از خيابان مدرسه خارج شدم. بعد بهتر شدم. روماتيسم التهابى ام همچنان تعريفى نداشت؛ اما حالا بهتر مى توانستم با آن كنار بيايم.
در راه خانه، همه اش به اين موضوع فكر مى كردم. به سرم زد كه: «بهتر است نگويم روماتيسم التهابى دارم. شايد اگر دچار اين مرض شده باشم، بايد تنم ورم بكند.»
فكر كردم بهتر است يك سر بروم همان جايى كه والتر بود و ته و توى قضيه را دربياورم. همين كار را هم كردم؛ ولى آنجا خبرى از او نبود.
فكر كردم: «لابد امروز ماهى ها حال و حوصله نداشته اند دور و بر قلاب بپلكند.»
احساس مى كردم تا بگويم روماتيسم التهابى دارم، مامان و داداش هايم و آبجى  استلا مى زنند زير خنده. بيشتر وقت ها به ريشم مى خنديدند و من هيچ از اين موضوع دل خوشى نداشتم.
به خودم گفتم: «طبق معمول!» و باز دردم شروع شد.
رفتم خانه و روى پله هاى ورودى نشستم. مدتى طولانى آنجا بودم. بعد خسته شدم و روى ايوان ولو شدم. جز مامان و دوتا داداش كوچيكه كسى خانه نبود. رى آن وقت چهار يا پنج سال داشت و ارل احتمالاً سه  سال.
ارل كه هميشه خدا يك بچه آرام و جدى بود، من را آنجا ديد. لابد چيزى به مامان گفته بود كه زود سر و كله اش پيدا شد و پرسيد: «چه ات شده؟ پس چرا مدرسه نيستى؟»
نزديك بود همان جا از دهنم بپرد كه من روماتيسم التهابى دارم؛ اما فكر كردم بهتر است جلوى زبانم را بگيرم. همين ديروز بود كه مامان و بابا موضوع والتر را سر ميز پيش كشيدند. بابا گفت: «روى قلب آدم اثر مى گذارد. وقتى به اش فكر كردم، ترس برم داشت. من بودم، مى مردم. قلبم از حركت مى ايستد و يك دفعه همين جا تمام مى كنم.»
همين ديروز من و داداشم، ارو با هم مسابقه داديم. بعد از مدرسه، توى محوطه بازار مكاره بوديم كه دور تا دورش يك خيابان هفتصد هشتصد مترى بود كه جان مى داد براى دويدن.
ارو كرى خواند: «عمراً بتوانى هفتصد هشتصد متر بدوى. حاضرم شرط ببندم مثل آب خوردن از تو ببرم.»
مسابقه داديم و من از او بردم؛ اما بعد كه ايستاديم، ديدم قلبم دارد خيلى تند مى زند. روى ايوان كه دراز كشيده بودم، ياد اين موضوع افتادم. فكر كردم: «عجيب است كه با روماتيسم التهابى و اين جور چيزها، نيفتادم بميرم.» از اين فكر حسابى  ترسيدم و دردم بدتر از قبل سر وقتم آمد.
گفتم: «درد مى كند، مامان. خيلى درد دارم.»
مامان وادارم كرد بروم بالا توى رختخوابم دراز بكشم.
بهار بود و دراز كشيدن توى رختخواب چنگى به دل نمى زد. شايد يك ساعت، شايد هم دو ساعت آن بالا سر كردم و بعد حالم بهتر شد.
پا شدم و رفتم طبقه پايين. گفتم: «حالم بهتر شد، مامان.»
مامان گفت از اين بابت خوشحال است. آن روز وقت سر خاراندن هم نداشت و زياد محل من نمى گذاشت. وادارم كرده بود، بروم بالا بچپم توى رختخواب؛ ولى بعد حتى نيامده بود ببيند زنده ام يا مرده.
وقتى كه آن بالا بودم، خيلى حواسم به اين موضوع نبود؛ ولى وقتى آمدم پايين و گفتم حالم بهتر شده و مامان فقط گفت كه خوشحال است و كارش را از سر گرفت دو مرتبه دردم شروع شد.
با خود گفتم: «شرط مى بندم كه از روماتيسم مى ميرم. مثل روز برايم روشن است كه مى ميرم.»
رفتم بيرون و در ايوان جلويى روى زمين نشستم. از دست مامان خلقم خيلى تنگ بود. فكر كردم: «شرط مى بندم اگر از موضوع باخبر بود- همين كه روماتيسم التهابى دارم- و هر لحظه ممكن است سرم را بگذارم زمين و بميرم، ككش هم نمى گزيد.»
هر چه بيشتر به اين موضوع فكر مى كردم، بيشتر از كوره درمى رفتم. با خودم گفتم: «حالا مى دانم چه كار كنم. مى روم ماهيگيرى.»
فكر كردم با اين حالى كه من دارم، مى روم لب ساحل بلند و مرتفع مى نشينم. درست بالاى آن درياچه گود كه آب از بالاى سد به آن مى ريزد. بعد يك دفعه قلبم از حركت مى ايستد و از بالاى ساحل پرت مى شوم پايين و اگر قبل از افتادن به درياچه نمرده باشم بى برو برگرد توى آب غرق مى شوم. همه براى شام مى آمدند خانه و دلشان براى من تنگ مى شد. «پس اين بچه كجا است؟» آن وقت مامان يادش مى آمد كه من با چه دردى از مدرسه آمده بودم. يك  سر مى آمد طبقه بالا و مى ديد كه جا تر است و بچه نيست.
پارسال، يك پسربچه توى چشمه خفه شد. يكى از بچه هاى خانواده وايت بود. درست پايين خيابان، يك چشمه زير يك درخت غان بود كه يك تلمبه از كنارش به زمين مى رفت. مردم هميشه حرف اين را مى زدند كه بايد روى چشمه را پوشاند؛ ولى هيچ وقت اين اتفاق نيفتاد. اين شد كه يكى از بچه هاى خانواده وايت كه تك و تنها دور و بر چشمه مشغول بازى بود، توى چشمه افتاد و غرق شد. مامان بود كه بچه غرق شده را پيدا كرد. رفته بود يك سطل آب بياورد كه بچه را ديد كه غرق شده بود و مرده بود.
بعدازظهرى بود و همه ما در خانه بوديم كه مامان بدو بدو با بچه مرده و خيس و تيليس توى بغلش سر و كله اش پيدا شد رنگ به چهره نداشت و تند و تيز به طرف خانه وايت ها مى دويد و چهره اش حالت وحشتناكى داشت كه هرگز از يادم نمى رود.
فكر كردم: «براى همين دلشان برايم تنگ مى شود و همه جا دنبالم مى گردند. به احتمال زياد، يكى هم پيدا مى شود كه مى گويد من را بالاى ساحل در حال ماهيگيرى ديده و آن وقت زنگ خطر به صدا درمى آيد و تمام شهر مى ريزند بيرون و بركه را زير و رو مى كنند.»
من مرده بودم و حال و روز خوشى داشتم. شايد، بعد از اينكه پيدايم مى كردند و از درياچه گود درم مى آوردند، مامان سفت بغلم مى كرد و مثل آن روز كه بچه وايت مرده بود، به طرف خانه مى دويد.
از روى ايوان بلند شدم و گشتى دور خانه زدم. چوب ماهيگيرى ام را برداشتم و سريع به طرف درياچه پايين سد به راه افتادم. مامان طبق معمول سرش شلوغ بود و رفتنم را نديد.
وقتى كه به آنجا رسيدم، فكر كردم بهتر است خيلى نزديك به لبه بلند ساحل ننشينم. آن موقع ديگر دردم شديد نبود؛ اما دست از فكر و خيال برنداشتم.
فكر كردم: «با روماتيسم التهابى هيچ چيز بعيد نيست.»
فكر كردم: «احتمالاً مى گيرد و ول مى كند.»
فكر كردم: «والتر روماتيسم دارد و مى رود ماهيگيرى.»
قلابم را به آب انداخته بودم. يك دفعه احساس كردم چيزى به قلاب دندان زد. لابد يكى از آن چاق و چله هايش بود. حتم داشتم؛ چون تا حالا يك چنين چيزى به قلابم گير نكرده بود. مى دانستم چه جور چيزى است؛ يكى از آن ماهى هاى كپور گنده آقاى فن.
آقاى فن براى خودش يك بركه بزرگ داشت. تابستان كه مى شد يخ مى فروخت و اصلاً بركه را براى همين درست كرده بود. بعدها چند تا ماهى كپور بزرگ خريد و توى بركه انداخت. اوايل بهار، رودخانه طغيان كرد و سد آقاى فن را با خودش برداشت و برد. اين شد كه ماهى هاى كپور توى درياچه ما جا خوش كردند. يكى- دو تا از آنها به قلاب افتادند؛ ولى نه به قلاب پسربچه اى به سن و سال من.
ماهى كپور مى كشيد و من مى كشيدم. مى ترسيدم كه چوب ماهيگيرى ام را بشكند. آنقدر كشمكش كرديم كه از بالاى ساحل كله معلق زنان پايين افتادم و همان طور كه به چوب ماهيگيرى ام چسبيده بودم، به درياچه افتادم. كشمكش توى درياچه هم ادامه پيدا كرد. با هم دست به يقه شديم؛ با هم كشتى گرفتيم و با هم جنگيديم. بعد دستم را زير آبششش انداختم و از آب بيرون كشيدمش.
در اينكه يكى از آن چاق و چله هايش بود، حرفى نبود. تقريباً نصف هيكل من را داشت. روى ساحل درازش كردم و يك دستم را زير آبششش نگه داشتم و دويدم.
تا حالا اين قدر سريع ندويده بودم. ماهى ليز بود و پيچ و تاب مى خورد و خودش را از بغلم بيرون مى انداخت. يك بار سكندرى خوردم و رويش افتادم؛ اما به هر مصيبتى بود، صحيح و سالم به خانه رساندمش.
خب، به اينجاى داستان رسيديم. آن روز من يك قهرمان بزرگ شدم. مامان يك تشت رختشويى آورد و تا خرخره آب كرد. ماهى را در آن انداخت و همه همسايه ها به تماشا آمدند. رخت خشك تنم كردم و براى شام پايين رفتم. همان جا بود كه خرابكارى كردم و هر چه از صبح رشته بودم پنبه شد.
همه دور ميز جمع بودند كه بابا يك دفعه بى مقدمه پرسيد در مدرسه چه ام شده بود. در خيابان به سارا سگت برخورده بود و خانم معلم سير تا پياز ماجرا را برايش تعريف كرده بود.
بابا پرسيد: «حالا چه ات شده بود؟» و قبل از اينكه مزه حرف به دهنم بنشيند، پته خودم را روى آب ريختم.
گفتم: «روماتيسم التهابى داشتم.» و شليك خنده به هوا بلند شد. از شنيدن كر كر خنده هايشان حالت تهوع پيدا كردم.
دردهايم باز سر جاى اولش بازگشت و مثل ديوانه ها زدم زير گريه: «خب، دارم ديگر! دارم! دارم!» و از سر ميز پا شدم و دويدم طبقه بالا.
آنقدر آنجا ماندم كه مامان بالا آمد. مى دانستم چند وقتى طول مى كشد تا حرف و حديث روماتيسم التهابى تمام بشود. اين درست كه مريض بودم؛ ولى دردى كه حالا مى كشيدم، كارى به پا يا پشتم نداشت